Göz tembelliği Nedir? tıbbi adı ile ambliyopi aslında gözün değil beynimizin görme merkezlerinin gelişiminin tam olmaması durumudur. Gözlerimizi aslında birer kamera sistemidir. Görme ise bu kameraların beyine gönderdiği sinyallerle beyinde oluşan bir kavramdır.
Beyindeki görme merkezleri gelişimlerini 8-10 yaşlarına dek tamamlamaktadır. Bu gelişimi olumsuzluğa uğratacak bir sebep varsa, bu sebep giderilse dahi artık bu merkezler 10 yaş sonrası gelişemedikleri için görme işlemi tam olarak yerine getirilemez. Buradan da anlaşılacağı gibi gözün değil asıl beyindeki görme merkezlerinin gelişememesi ile oluşan bir görme kaybı sebebidir. Daha detaylı bilgi almak için iletişime geçebilirsiniz.
NOT!
Göz Tembelliği Nedir? Çocuğunuz bir gözünün diğerinden daha az gördüğünü anlayamaz. Siz de çocuğunuzun gözünde kayma (şaşılık) veya herhangi bir sorun görene dek bunu anlayamazsınız. Bu yüzden bebeklikten 6-8 aralığında ki yaşlara kadar düzenli göz kontrolleri yaptırmanız gereklidir ve çok önemlidir.
1. Göz Tembelliği Nedir Sebepleri Nelerdir?
Doğuştan olan veya yaşamın ilk 4-5 yılında ortaya çıkan aşağıdaki patolojiler hastalığın temel sebebidir.
Deprivasyon: Bir yada iki gözde görmeyi bozan göz kökenli hastalıklar doğumsal katarakt, glokom ve kornea yada retina problemleri.
Anizometropi: Bir gözün diğer gözden daha bozuk olması, tek taraflı hipermetropi, miyopi, astigmat. Ametropi: İki taraflı yüksek astigmatizma ya da diğer göz bozuklukları.
Şaşılıkta (göz kayması) göz tembelliğinin sebeplerinden bir tanesidir.
2. Göz Tembelliği Tedavisi Nasıl Yapılır?
Göz tembelliği tedavisinde öncelikle yapılması gereken çocuğun derecesi varsa gözlüğünü kullanmasını sağlamaktır. Sadece gözlükle çoğu çocuğun görme düzeyleri gözle görülecek derecede artar. Gözlüğe alışma ve görmenin artması yaklaşık 2 ay kadar sürer ve bu süre sonrasında kapama tedavisine başlanır.
Kapama tedavisinde iyi gören göz her geçen gün belli bir süre kapatılarak az gören gözün çalıştırılması hedeflenir. Bir gözünde kayması olan ve gözlük derecesi olmayan çocuklarda kapama hemen başlanır. Şaşılık ameliyatına kadar tembel gözün görmesi mümkün olduğunca arttırılmaya çalışılır.
Bazen tüm çabalara rağmen kapama yapılamayan çocuklarda göz damlası ile iyi gören göz bulanıklaştırılarak tembel göz çalışmaya zorlanır. Tembel bir gözün tedavisi haftalar, aylar ve hatta yıllar sürebilir. Görme düzeyi istenen seviyeye geldiğinde de kapama hemen bırakılmaz.
Tekrar kötüye gitme ihtimali olduğu için kapama saatleri yavaş yavaş azaltılarak bırakılır. Bazı durumlarda göz tembelliğinin tedavisi için ameliyat gerekir. Bunun en sık sebebi gözde şaşılık olması, daha sonra da katarakt ve göz kapağı düşüklüğüdür. Bu çocuklarda ameliyattan sonra da kapamaya devam edilir.
Bir çocukta göz tembelliğine neden olan bir göz problemi varsa, gözlükle veya ameliyatla düzeltilmelidir. Bunun uzun bir yol olduğu bilinmeli, sabırla takip edilmelidir. Aksi takdirde bu çocuk ömür boyu görme problemleri yaşayacaktır. Bebeğiniz ve çocuklarınızın sağlığı için göz muaynelerini kesinlikle yaptırınız.
3. Göz Tembelliği Belirtileri Nelerdir?
Tedavi edilmediğinde görüş keskinliğinin hızla düşmesine, iki gözle birden görüşün kaybolmasına, derinliğin algılanmasında zorluklara ve sağlıklı gözde de görüş kaybı yaşanmasına yol açabilen göz tembelliği, gelişim çağında oluştuğu için kişinin kendisinin fark edebilmesi oldukça zordur.
Tıpta strabismus olarak tanımlanan şaşılık (göz kayması), göz tembelliğinde en sık denk gelinen nedenlerdendir. Şaşılık, gözle görünür olsa da diğer nedenler çoğunlukla ailelerin fark edemeyeceği düzeydedir. Ancak göz tembelliği varlığında bazı belirtiler oluşur. Aşağıda listelenen bu belirtilerin varlığında göz tembelliği şüphesiyle hekime başvurulması önerilir:
Sık göz kırpma hareketi
Bir gözü kapatma isteği, elle bir gözü kapatmak
Gözleri ovalamak ya da kısarak bakmak,
Göz ve el koordinasyonu, kaşık tutma, düğme ilikleme gibi işleri yaparken zorlanmak,
Odaklanılan nesneye bakarken başı bir tarafa doğru çevirmek
Yakına bakmaktan kaçınmak
Dikkat dağınıklığı ve düşüncelere dalmak.
4. Göz Tembelliği Genel Olarak Kimlerde Görülmektedir?
Çocuklarda;
Erken tanı ve tedavi sayesinde göz tembelliğini yenebilmemiz mümkündür. Görme tembelliğinin çocukluğun erken safhalarında (8-9 yaş) tedavi edilebileceği kritik bir dönem vardır. Öncelikle görme tembelliğine neden olan hastalık tedavi edilir. Göz tembelliğinin cerrahi bir operasyon bulunmamaktadır. Buna neden olan şaşılık veya göz kapak düşüklüğü ise, öncelikle bu durumlar cerrahi ile tedavi edilir.
Gözlük ihtiyacı göz tembelliğine neden ise hasta birey gözlük tedavisine başlar. Daha sonrasında hastanın yaşına ve görme tembelliğinin derinliğine göre belirlenen sürelerle sağlıklı göze kapama tedavisi planlanır. Göz kapama tedavisinde yapışkanlı göz kapatma pedleri ile iyi gören göz kapatılır ve kişinin tembelliği olan gözü kullanması sağlanır. Doktor gözleminde, önerilen sürenin sonunda görme keskinliğinde artış miktarı saptanır. Kapama tedavisinin gün içindeki süresi ve devam edilmesi gereken süre tekrar düzenlenir. Düzenli takip ile görme keskinliğinde artış sağlanmaktadır.
Yetişkinlerde;
Kritik yaş dönemi sonrası ve yetişkin yaş ortalamasındaki göz tembelliği olan hastalarda Nörovizyon tedavisi gibi yöntemlerle olumlu sonuçlar alınabilmektedir.
Bu tedavide kişiye değişik kontrasta sahip görüntüler gösterilir ve görsel görevler ve veriler yüklenir. Bilgisayar programı tabanlı ve kişiye özgü olan nörovizyon tedavisinin yetişkin dönemde görme keskinliğini artırdığını belirten çalışmalar mevcuttur.