Şeker hastalığına bağlı göz hastalıkları görme kaybına ve körlüğe neden olabilen bir göz rahatsızlığıdır. Retinadaki (gözünüzün arkasındaki ışığa duyarlı doku tabakası) kan damarlarını etkiler. Şeker hastalığınız varsa, yılda en az bir kez kapsamlı bir göz muayenesi yaptırmanız önemlidir. Diyabetik retinopati ilk başta herhangi bir belirti göstermeyebilir ancak erken teşhis etmek, görüşünüzü korumak için adımlar atmanıza yardımcı olabilir. Fiziksel olarak aktif kalarak, sağlıklı beslenerek ve ilacınızı alarak diyabetinizi yönetmek, görme kaybını önlemenize veya geciktirmenize de yardımcı olabilirsiniz. Daha detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
NOT!
Diyabetik retinopati, gözün arkasına zarar veren yüksek kan şekeri seviyelerinin neden olduğu diyabetin bir komplikasyonudur. Teşhis edilmez ve tedavi edilmezse körlüğe neden olabilir .
1. Şeker Hastalığına Bağlı Göz Hastalıkları Nedir?
Diyabetik retinopati gözleri etkileyen bir diyabet komplikasyonudur. Gözün arkasındaki ışığa duyarlı dokunun (retina) kan damarlarının zarar görmesinden kaynaklanır. Başlangıçta diyabetik retinopati hiçbir belirtiye veya sadece hafif görme sorunlarına neden olabilir. Ama körlüğe kadar gidebilir.
Durum, tip 1 veya tip 2 diyabeti olan herkeste gelişebilir. Şeker hastalığınız ne kadar uzun sürerse ve kan şekeriniz ne kadar az kontrol edilirse, bu göz komplikasyonunu geliştirme olasılığınız o kadar artar.
2. Şeker Hastalığına Bağlı Göz Hastalıkları Türleri
Zamanla kanınızda çok fazla şeker bulunması, retinayı besleyen küçük kan damarlarının tıkanmasına ve kan akışının kesilmesine neden olabilir. Sonuç olarak, göz yeni kan damarları oluşturmaya çalışır. Ancak bu yeni kan damarları düzgün gelişmez ve kolayca sızabilir.
İki tip diyabetik retinopati vardır:
- Erken diyabetik retinopati. Proliferatif olmayan diyabetik retinopati (NPDR) olarak adlandırılan bu daha yaygın formda, yeni kan damarları oluşmaz.
NPDR’niz olduğunda , retinanızdaki kan damarlarının duvarları zayıflar. Küçük damarların duvarlarından çıkıntı yapan küçük çıkıntılar, bazen retinaya sıvı ve kan sızdırır. Daha büyük retina damarları da genişlemeye ve çap olarak düzensizleşmeye başlayabilir. NPDR, daha fazla kan damarı tıkandıkça hafiften şiddetliye doğru ilerleyebilir.
Bazen retina kan damarı hasarı, retinanın orta kısmında (makula) sıvı birikmesine yol açar. Makula ödemi görmeyi azaltıyorsa kalıcı görme kaybını önlemek için tedavi gerekir.
- İleri diyabetik retinopati. Diyabetik retinopati, proliferatif diyabetik retinopati olarak bilinen bu daha şiddetli tipe ilerleyebilir. Bu tipte, hasarlı kan damarları kapanır ve retinada yeni, anormal kan damarlarının büyümesine neden olur. Bu yeni kan damarları kırılgandır ve gözünüzün merkezini (vitreus) dolduran berrak, jöle benzeri maddeye sızabilir.
Sonunda, yeni kan damarlarının büyümesinden kaynaklanan yara dokusu, retinanın gözün arkasından ayrılmasına neden olabilir. Yeni kan damarları gözdeki normal sıvı akışına müdahale ederse, göz küresinde basınç oluşabilir. Bu birikim, gözünüzden beyne görüntü taşıyan sinire yani optik sinire zarar vererek glokoma neden olabilir.
3. Şeker Hastalığına Bağlı Göz Hastalıkları Belirtileri
Şeker hastalığına bağlı göz hastalıklarını genellikle erken evrelerde fark etmezsiniz, çünkü daha ilerleyene kadar belirgin semptomlara sahip olma eğiliminde değildir. Ancak diyabetik göz taraması sırasında gözlerin fotoğrafları çekilerek durumun erken belirtileri tespit edilebilir.
Aşağıdaki durumlarda hemen doktorunuza veya diyabet bakım ekibinize başvurun:
- Yavaş yavaş kötüleşen görme
- Ani görme kaybı
- Görüş alanınızda yüzen şekiller
- Bulanık veya düzensiz görme
- Göz ağrısı veya kızarıklık
- Karanlıkta görme zorluğu
Bu belirtiler mutlaka diyabetik retinopatiniz olduğu anlamına gelmez, ancak bunları kontrol ettirmeniz önemlidir.
4. Kimlerde Şeker Hastalığına Bağlı Göz Hastalıkları Gelişme Olasılığı Daha Yüksektir?
Şeker hastalığı olan herkes şeker hastalığına bağlı göz hastalıkları geliştirebilir.
- Tedavi edilmeyen yüksek kan şekeri
- Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon
Yüksek kan kolesterolü ve sigara içmek de Şeker hastalığına bağlı göz hastalıkları riskinizi artırabilir.
Şeker hastalığınız varsa ve hamile kaldıysanız, hamileliğiniz sırasında çok hızlı bir şekilde göz problemleri gelişebilir. Zaten diyabetik retinopatiniz varsa, hamilelik sırasında daha da kötüleşebilir. Vücudunuzun büyüyen bir bebeği desteklemesine yardımcı olan değişiklikler, gözlerinizdeki kan damarlarına baskı uygulayabilir. Sağlık ekibiniz, sorunları erken yakalayıp tedavi etmek ve görüşünüzü korumak için hamilelik sırasında düzenli göz muayeneleri önerecektir.
5. Şeker Hastalığı Gözlerimi Nasıl Etkiler?
Diyabet, kan şekeri olarak da adlandırılan kan şekeriniz çok yüksek olduğunda gözlerinizi etkiler.
Kısa vadede, yüksek kan şekeri nedeniyle görme kaybı yaşamanız olası değildir. İnsanlar diyabet bakım planlarını veya ilaçlarını değiştirirken bazen birkaç gün veya hafta boyunca bulanık görürler. Yüksek glikoz, sıvı seviyelerini değiştirebilir veya gözlerinizin dokularında şişmeye neden olabilir. Bu durum ise odaklanmada zorluk ve bulanık görmeye sebep olur. Bu tür bulanık görme geçicidir ve glikoz seviyeniz normale yaklaştığında kaybolur.
Kan şekeriniz zamanla yüksek kalırsa, gözünüzün arkasındaki küçükkan damarlarına zarar verebilir. Bu hasar, kan şekerinin normalden yüksek olduğu, ancak diyabet teşhisi konacak kadar yüksek olmadığı prediyabet sırasında başlayabilir. Hasarlı kan damarları sıvı sızdırabilir ve şişmeye neden olabilir. Yeni, zayıf kan damarları da büyümeye başlayabilir. Bu kan damarları gözün orta kısmında, yara izine neden olabilir veya gözünüzün içinde tehlikeli derecede yüksek basınca neden olabilir.
En ciddi diyabetik göz hastalıkları, kan damarı problemleriyle başlar. Görmenizi tehdit edebilecek dört göz hastalığı:
5.1. Diyabetik Retinopati
Retina, her gözün arkasındaki iç astardır. Retina ışığı algılar ve etrafınızdaki dünyayı görebilmeniz için beyninizin çözdüğü sinyallere dönüştürür. Hasarlı kan damarları retinaya zarar vererek diyabetik retinopati adı verilen bir hastalığa neden olabilir.
Erken diyabetik retinopatide kan damarları zayıflayabilir, şişebilir veya retinaya sızabilir. Bu aşamaya proliferatif olmayan diyabetik retinopati denir. Hastalık kötüleşirse, bazı kan damarları kapanır ve bu da retina yüzeyinde yeni kan damarlarının büyümesine veya çoğalmasına neden olur. Bu aşamaya proliferatif diyabetik retinopati denir. Bu anormal yeni kan damarları ciddi görme sorunlarına yol açabilir.
5.2. Diyabetik Makula Ödemi
Retinanızın okumak, araba kullanmak ve yüzleri görmek için ihtiyaç duyduğunuz kısmına makula denir. Diyabet, diyabetik makula ödemi olarak adlandırılan makulada şişmeye neden olabilir. Zamanla, bu hastalık gözün bu kısmındaki keskin görüşü bozarak kısmi görme kaybına veya körlüğe neden olabilir. Maküler ödem genellikle diyabetik retinopatinin başka belirtileri olan kişilerde gelişir.
5.3. Glokom
Glokom, gözü beyne bağlayan sinir demeti olan optik sinire zarar verebilen bir grup göz hastalığıdır. Diyabet, erken tedavi edilmezse görme kaybına ve körlüğe yol açabilen glokom olma şansını ikiye katlar. Belirtiler, sahip olduğunuz glokom tipine bağlıdır.
5.4. Katarakt
Gözlerimizdeki lensler, keskin görüş sağlamaya yardımcı olan net yapılardır, ancak yaşlandıkça bulutlanma eğilimi gösterirler. Diyabetli kişilerin katarakt adı verilen bulanık lensler geliştirmesi daha olasıdır. Şeker hastalığı olan kişilerde, şeker hastalığı olmayanlara göre daha erken yaşta katarakt gelişebilir. Araştırmalar, yüksek glikoz seviyelerinin gözlerinizin lenslerinde tortu birikmesine neden olduğunu düşünüyor.
6. Şeker Hastalığına Bağlı Göz Hastalıkları Tedavisi
Erken diyabetik retinopatisi olan kişilerin tedaviye ihtiyacı olmayabilir. Ancak diyabetik göz hastalıklarını tedavi etmek için eğitim almış bir göz doktoru tarafından yakından takip edilmelidir. Göz doktorunuz retinanızda büyüyen yeni kan damarları (neovaskülarizasyon) fark ettiğinde veya maküler ödem geliştiğinde, genellikle tedaviye ihtiyaç duyulur.
Göz cerrahisi diyabetik retinopatinin ana tedavisidir.
- Lazer göz ameliyatı, anormal kan damarlarının olduğu retinada küçük yanıklar oluşturur. Bu işleme fotokoagülasyon denir. Damarların sızdırmasını önlemek veya anormal damarları küçültmek için kullanılır.
- Göz içine kanama (kanama) olduğunda vitrektomi adı verilen ameliyat kullanılır. Retina dekolmanını onarmak için de kullanılabilir.
Göz küresine enjekte edilen ilaçlar anormal kan damarlarının büyümesini önlemeye yardımcı olabilir. Görüşünüzü nasıl koruyacağınız konusunda göz doktorunuzun tavsiyelerine uyun. Önerilen sıklıkta, genellikle 1-2 yılda bir göz muayenesi yaptırın. Şeker hastalığınız varsa ve kan şekeriniz çok yüksekse, doktorunuz kan şekerinizi düşürmek için size yeni ilaçlar verecektir. Diyabetik retinopatiniz varsa, kan şekeri seviyenizi hızla artıran ilaçları almaya başladığınızda görüşünüz kısa bir süre için daha da kötüleşebilir.
7. Şeker Hastalığına Bağlı Göz Hastalıklarını Önleme
Diyabetik retinopatiyi her zaman önleyemezsiniz. Bununla birlikte, düzenli göz muayeneleri, kan şekerinizin ve kan basıncınızın iyi kontrolü ve görme sorunlarına erken müdahale, ciddi görme kaybını önlemeye yardımcı olabilir.
Diyabetiniz varsa, aşağıdakileri yaparak diyabetik retinopatiye yakalanma riskinizi azaltın:
- Diyabetinizi yönetin: Sağlıklı beslenmeyi ve fiziksel aktiviteyi günlük rutininizin bir parçası haline getirin. Her hafta yürüyüş gibi en az 150 dakika orta düzeyde aerobik aktivite yapmaya çalışın. Oral diyabet ilaçları veya insülini belirtilen şekilde alın.
- Kan şekeri seviyenizi izleyin: Kan şekeri seviyenizi günde birkaç kez veya hastaysanız veya stres altındaysanız daha sık olarak kontrol etmeniz ve kaydetmeniz gerekebilir. Doktorunuza kan şekerinizi ne sıklıkla test etmeniz gerektiğini sorun.
- Glikozile Hemoglobin Testi Hakkında Doktorunuza Danışın. Glikozile hemoglobin testi veya hemoglobin A1C testi, testten önceki iki ila üç aylık dönem için ortalama kan şekeri seviyenizi yansıtır. Diyabetli çoğu insan için A1C hedefi %7’nin altında olmaktır.
- Tansiyonunuzu ve Kolesterolünüzü Kontrol Altında Tutun: Sağlıklı yiyecekler yemek, düzenli egzersiz yapmak ve fazla kilolardan kurtulmak yardımcı olabilir. Bazen ilaca da ihtiyaç duyulur.
- Sigara İçiyorsanız Veya Diğer Tütün Türlerini Kullanıyorsanız, Bırakmanız İçin Doktorunuzdan Yardım İsteyin: Sigara içmek, diyabetik retinopati dahil olmak üzere çeşitli diyabet komplikasyonları riskinizi artırır.
- Görme değişikliklerine dikkat edin: Görüşünüz aniden değişirse veya bulanık, sivilceli veya puslu hale gelirse hemen göz doktorunuza başvurun.
8. Ne Zaman Bir Göz Doktoruna Görünmeli?
Diyabetinizin dikkatli yönetimi, görme kaybını önlemenin en iyi yoludur. Şeker hastalığınız varsa, görüşünüz iyi görünse bile, dilatasyonlu yıllık göz muayenesi için göz doktorunuza görünün. Hamileyken diyabet geliştirmek (gebelik diyabeti) veya hamile kalmadan önce diyabet hastası olmak diyabetik retinopati riskinizi artırabilir. Hamileyseniz, göz doktorunuz hamileliğiniz boyunca ek göz muayeneleri önerebilir. Görüşünüz aniden değişirse veya bulanık, sivilceli veya puslu hale gelirse hemen göz doktorunuza başvurun.