Renk körlüğü Nedir? Renk Körlüğü renklerin veya renklerin arasındaki farkların algılanamadığı bir görme bozukluğudur. Renk duyusu gözün retina tabakasında yer alan konilerle oluşmaktadır. Genellikle doğumsal olarak bu hücrelerin renk algılamadaki yetersizlikleri sonucunda kalıtsal renk körlükleri ortaya çıkmaktadır. Renk körlüğü belirli renkleri, kısmen veya tamamen görememe veya ayırt edememe, hastalıklarına verilen genel bir addır. Bu duruma renk körlüğü yerine renk algılama yetersizliği demek aslında daha doğru olur. Biyolojik temel bilimlerde bu hastalığa Daltonizm adı verilir. Yazımızın devamında sizlere renk körlüğü hastalığının ne olduğunu, renk kölüğü testi ve renk körlüğü hakkında tüm detayları aktarmaya çalışacağız.
NOT!
Renk körü olan gençlerin meslek seçimleri sırasında bu rahatsızlığın kendilerine engel olmayacağı meslekleri seçmeleri doğru olacaktır. Örneğin renk körü olan bir insanın rengin önemli olduğu tasarım işlerinde çalışması zor olabilir.
1. Renk Körlüğü Nedir?
Renk körlüğü renklerin veya renklerin arasındaki farkların algılanamadığı bir görme bozukluğudur. Sıklıkla kırmızı-yeşil gibi renklerin karıştırılması şeklinde ortaya çıkan renk körlüğü, nadiren de olsa tüm renklerin gri ve tonlarındaymış gibi algılandığı şekilde de görülebilmektedir. Hastalık daha çok kalıtsal kökenli olmakla birlikte göz, optik sinir, beyin hasarına veya bazı kimyasal maddelere maruz kalmaya bağlı sonradan gelişebilir. Bazı ilaçlar da renkli görmede bozukluk yapar. Ayrıca yaşlı bireylerde göz içi lenslerin dejenerasyonuna bağlı etraflarını daha koyu ve karanlık görürler; bu da renk görmede problemlere sebep olur. İletim yolu genellikle anneden erkek çocuğa geçiş tarzındadır. Kadınların renk körü olmaları, ancak babalarının renk körü, annelerinin de taşıyıcı olma durumunda olanaklıdır. Anneler kendileri renk körü olmadan renk körlüğünü çocuklarına geçirebilirler. Renk algılama bozuklukları oldukça sıktır. Her 12 erkekten birinde görülürken, kadınlarda bu duruma her 250 kadından birinde izlenir. Kalıtsal bir hastalık olduğundan bu tür problemleri olan ailelere verilecek genetik danışmanlık önemlidir. Renk Körlüğü Nedir? sizlere bunlardan bahsettik şimdi ise kimlerde sık rastlanır ve neden kaynaklanmaktadır bunları inceleyelim.
2. Renk Körlüğü Kimlerde Görülür?
Renk körlüğü iki farklı şekilde meydana gelebilir. Bunlardan birincisi kalıtsal sebeplerle oluşan renk körlüğü, diğeri ise sonradan meydana gelen, edinilmiş renk körlüğüdür. Doğuştan olan renk körlüğü sıklıkla x kromozomu olarak bilinen cinsiyet kromozomuyla aktarılmaktadır. Erkeklerde tek, kadınlarda iki adet X kromozomu bulunması sebebiyle renk körlüğünün erkeklerde görülme sıklığı daha fazladır: kadınlarda % 0, 5 oranında görülürken, bu durum erkeklerde % 8 olarak gözlemlenmektedir. Edinilmiş renk körlüğü ise retina veya beynin görme merkezinde sorun olması veya görmeyi etkileyen bölümlerin hasar alması, bir takım ilaçların yan etkileri gibi çeşitli sebeplerle oluşur.
3. Renk Körlüğü Nedenleri Nelerdir?
Renk körlüğü nedir? bunun hakkında detaylı bilgi verdik ancak peki renk körlüğünün nedenleri nelerdir gelin inceleyelim. Renk Körlüğü sıklıkla, ışığı dalga boylarına göre algılayan konilere bağlı olduğundan, retinalardaki koni fotoreseptörlerindeki bozukluklarla doğrudan ilgilidir. Gözümüzün retina adını verdiğimiz tabakasında, “çomak” ve “koni” dediğimiz fotoreseptörler vardır. Koniler renkli görmeden sorumludur. Renk körlüğü olanlarda kalıtımsal olarak kimi koniler eksiktir veya farklı çalışmaktadır. Renk körlüğü genellikle kalıtsal genetik bir bozukluktur. Sıklıkla cinsiyet kromozomlarından X kromozomu üzerinde taşınarak bebeğe geçer. Ancak öte yandan, renk körlüğüne neden olabilen 19 farklı kromozom ve 56 farklı gen bulunmaktadır. Renk körlüğünün en yaygın kalıtımsal çeşitleri deuteranomaliler ve protanomalilerdir. Renk körlüğü kalıtsal olabileceği gibi sonradan da edinilebilmektedir. Retinada veya görme sinirlerinde hasara yol açabilen hastalıklar ve kimi ilaçların yan etkileri de kişinin sonradan renk körü olmasına neden olabilir. Her iki durumda da kişi yeşil ve mavi renkleri ayırt etmekte zorlanır. Renk körlüğü kendi başına bir kalıtsal hastalık olmasının yanı sıra retinitis pigmentosa, Leber’in doğumsal amarozu gibi çeşitli kalıtsal hastalıkların bir bulgusu olarak da ortaya çıkabilmektedir.
4. Renk Körlüğü Belirtileri Nelerdir? Renk Körlüğü Nedir?
Renk körlerinin hiçbir rengi göremeyip, dünyayı gri tonlarında gördüğüne dair yaygın bir kanı mevcuttur. Ancak bu kanı hastaların çok büyük bir kısmı için doğru değildir. Renk körlüğü genellikle çok fazla belirtisi olan bir hastalık değildir. Renk körleri, renkleri görürler ama kimi renkleri solgun gördüklerinden, renkleri birbirleriyle karıştırabilirler. Genellikle kırmızı, mavi ile yeşil rengi ayırt etme özellikle araç kullananlar için büyük bir sorundur. Renk körlüğünün belirtileri genellikle kısmi ya da tam renk körlüğüne göre değişiklik gösterebilmektedir. Kısmi renk körlüğünde mavi, kırmızı ve yeşil renkler farklı düzeylerde algılanamaz veya ayırt edilemezken, tam renk körlüğünde ise renkler siyah, beyaz ve grinin tonları olarak algılanabilmektedir. Bu nedenle de belirtiler kişinin görme bozukluğuna bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir.
5. Renk Körlüğü Tanısı Nasıl Konulur?
Belirli renkleri görmekte zorlandığınızı veya hiç göremediğinizi düşünüyorsanız en kısa sürede bir göz doktoruna başvurmanız tavsiye edilmektedir. Göz doktoru kapsamlı bir muayene yaptıktan sonra renk körü olduğunuzu düşünüyorsa eğer renk körlüğü testleri ile renk körü olup olmadığınızı teşhis edebilir. Renk körlüğü testi oldukça kolay bir testtir. Bu testte renklerin içine gizlenmiş farklı renklerdeki sayıları ve ya desenleri bulmanız istenecektir. Eğer yarı veya tam renk körüyseniz, farklı renklerden ve noktalardan yapılan gizlenmiş görselleri veya sayıları okumanız mümkün olmayacaktır. Yapılan test sonucuna göre hekiminiz renk körlüğü olup olmadığının teşhisini koyabilir. Renk Körlüğü hakkında detaylı bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
6. Renk Körlüğü Tedavi Yöntemleri
Renk Körlüğü Tedavi Yöntemleri neledir diye sorulduğu zaman belli başlı ana yöntemler dışında çok kapmsalı bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak hastalar yapılan tedaviler ışığında renk körlüğünü atlatmıştır. 2009 yılında ABD’de gerçekleştirilen bir çalışma ile maymunlarda renk körlüğü problemi gen tedavisiyle düzeltilmiştir. Ancak insanlarda henüz gen tedavisi gerçekleştirilememektedir. Renk körlüğünün en sık kullanılan tedavi yöntemi Lensler ve gözlükler olarak bilinmelidir.
Renk Körlüğüne Özel Kontakt Lensler ve Gözlükler
Uygun hastalar için üretilmiş renkli kontakt lensler ve gözlükler mevcuttur. Göz doktorunuz size bu kontakt lens ve gözlüklerin deneme setinden farklı renkleri denetir. Hangi renge sahip kontakt lens veya gözlükle renkleri daha iyi ayırt edebildiğiniz saptanır. Sonra da bu renkteki kontakt lens ve gözlüğü kullanmaya başlayabilirsiniz. Bu tür optik cihazlar her ne kadar tam bir tedavi sağlamasa da, özellikle gündüz vakti renklerin ayırt edilmesi ve günlük yaşamınızın kolaylaştırılması açısından fayda sağlayan bir yöntemdir.