Şaşılık Nedir? Şaşılık Tedavileri Nasıldır? Çeşitli nedenler dolayısıyla gözler arasındaki paralelliğin bozulması ve gözlerin birbirinden ayrı yönlere bakması durumudur. Göz küresine yapışan altı adet kas beyinden tepki alarak gözün hareketlerini algısı altına alır. Bu hareketlerin kontrolünde problem oluştuğunda gözlerden biri tam karşıya bakarken diğer göz yukarıya, aşağıya, içe veya dışa kayar, oluşan kaymaya şaşılık denir.
Kayma, gün boyu gerçekleşebileceği gibi kişi özellikle yorgun, hasta veya bireyin çok fazla kitap okumak, bilgisayara, telefon ve televizyon benzeri araçlara bakması ile ortaya çıkabilir. Kayma sabit bir gözde olabileceği gibi gözden göze geçiş de gösterebilir. Üç boyutlu görme, derinlik algısının gelişmesi ve zayıf görmenin gelişmemesi için gözlerin paralelliği çok önemlidir. Gözlerden birinde kayma meydana geldiği anda beyin iki farklı görüntü algılar ve zaman içinerisinde kayan gözden gelen görüntüyü ihmal etmeye başlar. Kayma düzeltilmediği sürece bu durum kayan gözde ‘göz tembelliği’ adını verdiğimiz az görme ile sonuçlanır.
Üç boyutlu görmenin gelişmeye başladığı bebekliğin ilk 3 ayında ara ara ortaya çıkan şaşılıklar normaldir. Dördüncü aydan sonra devam etmesi ise göz sağlığı açısından dikkate alınmalıdır ve mutlaka bir göz hekimi tarafından değerlendirilmelidir. Bazı bebeklerde burun kökünün geniş olması ya da göz kapaklarının iç kenarında uzanan ekstra cilt katlantısı nedeniyle gözler paralel olduğu halde kayıyormuş gibi görünebilir.
Bu duruma ‘yalancı şaşılık’ denir. Yalancı şaşılık tanısı ancak bebeğin göz doktoru tarafından detaylı muayenesi yapıldıktan sonra konabilir. Bazen ailelerde çocuklarının gözündeki kaymanın çocuk büyüdükçe düzeleceğine yönelik bir inanış vardır ama kesinlikle bu yanlış bir bilgidir uzman bir doktora danışmanızı tavsiye ederiz. Şaşılık müdahale edilmediğinde kendi kendine düzelmez hatta göz tembelliğine yol açarak daha da kötüleşebilir. Daha detaylı bilgi almak için iletişime geçebilirsiniz.
NOT!
Yalancı şaşılık, gerçek anlamda gözde kayma veya hizalanma bozukluğu olmasa da görünüm olarak kişinin gözlerinin kayık görünmesi durumudur. Bu durum sıklıkla bebeklerde burun kökü genişliği şeklinde oluyor. Ancak nadir de olsa, gözlerin anatomik yapısı gereği bazı insanlarda dışa kayma varmış şeklinde yalancı şaşılık durumları da olabiliyor.
1. Şaşılığın Sebepleri Nelerdir?
Şaşılık Nedir? Sorusuna yanıt olarak, toplumun %2-4’ünde şaşılık görülmektedir. Bu durumun gelişiminde çokca sebep görülmektedir.
Genetik geçiş genel olarak söz konusudur. Ailede şaşılık olanlarda risk artmaktadır. Annenin hamilelik döneminde geçirdiği herhangi bir hastalık, zor ve uzamış doğum, erken doğum, doğum sonrası travma, yüksek ateşli hastalık ve havale geçirmiş olanlar bireylerde de görülme ihtimali artmaktadır.
Göz numarası yüksek olan bir çocukta, net görmeye çalıştıkça gözlerinde kayma ortaya çıkabilir. Ani başlayan göz kaymaları çok önemlidir. Göz içi veya kafa içi kitlelerin ilk anormal hareketi olabilir. Görme ekseninde normalde saydam olması gereken kornea veya lensteki opaklaşmaların (çocukluk dönemi kataraktı) ilk bulgusu şaşılık olabilir. Böyle bir durumda geç olmadan uzman bir doktor tarafından göz muayenesi yapılmalıdır.
Şaşılık ileri yaşlarda da ortaya çıkabilir. Daha önce şaşılığı olmayan bir kişide aniden ortaya çıktığında kişide çift görme ve dengesizliğe neden olur. Böyle bir durumu kontrol altına alamayan diyabet veya sistemik hipertansiyon gibi bazı sistemik hastalıklar neden olabileceği gibi, kafaiçi kitleler ve nörolojik hastalıklar da sebep olabilir.
2. Şaşılık Tedavisi Nasıl Yapılır?
Şaşılık Nedir? Şaşı olduğundan şüphelenilen veya şaşılık teşhisi konulmuş olan hastalarda öncelikli olarak tam ve detaylı bir göz muayenesi yapılmalıdır. Bu muayene ile şaşılığın türü, oluşum nedeni, göz kaymasının derecesi ve gözde herhangi başka bir hastalık bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Uygun bireylerde cerrahi operasyon ile şaşılığın düzeltilmesi mümkün olabilmektedir.
Göz kayması bebeklik döneminde ve özellikle ilk 6 aylık süreçte oluştuysa hekim önerisi doğrultusunda genellikle cerrahi operasyonla düzeltme yapılmaktadır ve oluşan göz tembelliği tedavi edilir. İlk iki yaş döneminde oluşan ve hipermetropiye bağlı olarak oluşacak göz kaymalarında gözlük kullanımı ve destekleyici göz damlaları ile tedavi edilebilir.
Bu durumda gözde tembellik oluşumunun önüne geçebilmek ve şaşılık tedavisi adına bir gözün kapatılması da tercih edilebilir. Şaşılık hastalığında uygulanan tüm tedavi süreçleri, çocukluk döneminde daha yüksek başarı oranına sahip olduğundan dolayı hastalığın erken teşhisi yapılarak tedaviye adım atılması çok önemlidir.
Yapılan göz muayenesi sonrası hastalığın teşhisi konulan kişilerde doğru bir tedavi süreci sonucunda göz kayması sorunu tedavi edilebilir. Eğer sizde veya çocuğunuzda şaşılık hastalığı ya da şüphesi var ise, derhal göz hastalıklarında uzman hekime başvurarak göz taraması yaptırmalısınız.
3. Şaşılık Nedir Belirtileri Nelerdir?
Şaşaılık tedavi edilmediğinde görüş keskinliğinin hızla düşmesine, iki gözle birden görüşün azalmasına, derinliğin algılanmasında güçlük ve sağlıklı gözde de görüş kaybı yaşanmasına yol açabilen göz tembelliği, gelişim çağında oluştuğu için kişinin kendisinin farkına varması oldukça zordur.
Tıpta strabismus olarak tanımlanan şaşılık (göz kayması), göz tembelliğinde en sık denk gelinen nedenlerdendir. Şaşılık, gözle görünür olsa da diğer nedenler çoğunlukla ailelerin fark edemeyeceği düzeydedir. Ancak göz tembelliği varlığında bazı belirtiler oluşur.
Aşağıda listelenen bu belirtilerin varlığında şaşılık tedavisi olunmadığı takdirde göz tembelliği şüphesiyle hekime başvurulması önerilir:
Sık göz kırpma hareketi Bir gözü kapatma isteği, elle bir gözü kapatmak
Gözleri ovalamak ya da kısarak bakmak,
Göz ve el koordinasyonu, kaşık tutma, düğme ilikleme gibi işleri yaparken zorlanmak,
Odaklanılan nesneye bakarken başı bir tarafa doğru çevirmek,
Yakına bakmaktan kaçınmak Dikkat dağınıklığı ve düşüncelere dalmak.
4. Şaşılık Nedir Genel Olarak Kimlerde Görülmektedir?
Çocukluk döneminde hem şaşılık hem de bundan ziyade göz tembelliğinin nedenleri rutin göz muayenesi ile kontrol altına alınmalıdır. Şaşılık tanısını koymada görme keskinliği, kırma kusurlarının tespiti, göz hareketlerinin ve kaymanın değerlendirileceği testler sonrası gözün ön segment yapılarının ve göz dibi muayenesinin yapılması önemlidir. Çocukluk döneminde görme duyusunun tam olarak gelişimi 7-10 yaş arasında tamamlanmaktadır. Bu yaş dönemi biz doktorlar için çok önemlidir.
Görme gelişimine engel olacak her durum (şaşılık, göz kapağı düşüklüğü, iki göz numaraları arasında fark olması, doğumsal katarakt vb.) göz tembelliği ile sonuçlanmaktadır. Ne kadar erken tanı yapılırsa gerekli tedavi ile sonuç o kadar iyi olmaktadır. Bu yaş döneminden sonra yapılan tedavilerde görme keskinliği artmamaktadır. Kayma olmaksızın her çocuğa 6. ayda, 1. yaşta, 3-3,5 yaşlarında ve 6. yaşlar arasında rutin göz muayenesi yapılmalıdır.
Yetişkin dönemde tedavide şaşılığın başlangıç dönemi önemlidir. Yeni başlayan şaşılık problemleri her zaman çok önemlidir. Öncelikle şaşılığa neden olacak hastalıkların araştırılması yapılmalı ve bu hastalıklar sürecin işleyişi ile tedavi edilmelidir.
Bu dönemde, yeni başlayan şaşılık dolaylı ortaya çıkan diplopi (çift görme) hastanın hayat ve görüş kalitesini olumsuz etkiler. Yetişkinlerde şaşılık durumunda kayma büyüklüğüne göre tedavi planı yapılır. Prizmatik camlar, göze hareket veren kaslara Botulinium Toksin (botoks) enjeksiyonu veya şaşılık cerrahi operasyonu ile hastanın hem şaşılığı hem de çift görmesi düzeltilebilir.
Yetişkin yaşlarda şaşılık cerrahisi sonrası beynin adaptasyon merkezinin gözlerin yeni pozisyonuna uyum kabiliyeti azalır. Bu nedenle ameliyat sonrası bile çift görme gelişebilir. Yetişkinlerde bu açıdan ameliyat öncesi cerrahiye uygunluk açısından değerlendirme ve bilgilendirme çok önemlidir.